Parçalı bulutlu

Türkiye’nin en çok itibar gören meslekleri belli oldu

Toplumsal Yapı Araştırma Programı’ndan yapılan açıklamaya nazaran, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sosyoloji Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Lütfi …
Türkiye - Eylül 3, 2020 15:36 A A

Toplumsal Yapı Araştırma Programı‘ndan yapılan açıklamaya nazaran, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sosyoloji Kısmı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Lütfi Sunar’ın yürüttüğü Türkiye’de Çalışma Hayatı ve Meslekler Araştırması tamamlandı. Toplumsal Yapı Araştırmaları Programı (TYAP) kapsamında yürütülen araştırma sonucunda yayımlanan rapor Türkiye’de çalışma hayatının dönüşümünü, insanların iş hayatından beklentilerini ve farklı mesleklere bakışını ele alıyor. 

26 vilayette 2 bin 711 bireyle yüz yüze görüşmelere dayanan araştırma, çalışma hayatındaki aktüel dinamiklerin kapsamlı bir fotoğrafını çekiyor. Türkiye’de mesleksel prestij hakkında yapılan birinci ve tek araştırma olan Türkiye’de Çalışma Hayatı ve Meslekler Araştırması beş yılda bir yapılıyor. Birincisi 2015 yılında gerçekleştirilen araştırma 2020 yılında yenilendi.

Araştırmayla birlikte mesleklerin toplumsal prestij sıralaması güncellendi ve toplumun çalışma hayatına bakışında yaşanan değişim incelendi. Tıp doktorluğundan dansözlüğe kadar farklı mesleklerin prestij sıralaması, üniversite tercih sonuçlarının yeni açıklandığı bugünlerde toplumun hangi meslekleri nasıl gördüğünü anlamak için anahtar niteliğinde bir bakış sunuyor.

Fiyatlı çalışma artıyor, meslek hayatı kayganlaşıyor

Araştırma raporunda Türkiye’de çalışma hayatına dair üç temel değişim tespit ediliyor. Bunlardan birincisi, 1980’lerden bu yana hizmet kesiminin yükselişi. 1980’de çalışan 100 bireyden 25’i hizmet dalındayken bugün bu sayı 56’ya çıkmış durumda. Çalışan nüfusun ekseni son kırk yılda tarımdan hizmetlere kaydı.

Çalışma hayatındaki ikinci temel değişim, fiyatlı çalışma oranının artması. Fiyatlı yahut maaşlı çalışan oranı son yirmi yılda yüzde 48’den yüzde 70’e çıktı. Kendi iş yerine sahip olma oranı ise süratle azalıyor. Bu durum rekabet kurallarını ve iş garantisini çalışan aleyhine zorlaştıran bir süreci gösteriyor. Üçüncü değişim ise meslek kümelerinde yaşanıyor. Son yirmi yılda, hiçbir eğitim gerektirmeyen ve bedensel işlerde çalışanların oranı yüzde 8’den yüzde 14’e yükseldi. Vasıfsız hizmet ve satış elemanlarının oranı da yüzde 9’dan yüzde 20’ye çıktı. Bu iki meslek kümesi süreksiz işlere ve en düşük fiyatlara karşılık geliyor. Bilhassa eğitim hayatını tamamlayıp iş hayatına atılan yeni nesiller için bu, meslek hayatının kayganlaşması ve meslekten beklentilerin aşınması demek oluyor. 

Otorite sahibi meslekler tepede yer alıyor

Açıklamaya nazaran, araştırmanın sonucunda Türkiye’ye has bir mesleksel prestij sıralaması oluşturuldu. Araştırmayla elde edilen datalar kullanılarak 133 mesleğin 1 ile 100 ortasında prestij puanları belirlendi.

Araştırmaya nazaran genel olarak yeterli bir yarar, âlâ bir eğitim gerektiren, iş garantisi olan, mesleksel otorite kazandıran, yasal ve kurumsal bir özerkliğe sahip ve zihin emeğiyle icra edilen mesleklerin daha yüksek prestije sahip olduğu açığa çıktı.

Mesleksel prestij sıralamasında birinci 10 meslek sırasıyla tıp doktorluğu, hakimlik, üniversite profesörlüğü, pilotluk, büyükelçilik, valilik, diş hekimliği, yüzbaşılık, generallik ve avukatlık biçiminde gerçekleşti. Sıralamadaki son 10 meslek ise sırasıyla ütücülük, ayakkabı boyacılığı, çöpçülük, seyyar satıcılık, apartman bakıcılığı, falcılık, gündelik temizlikçilik, hamallık, sistemsiz işlerde personellik ve dansözlük formunda oluştu.

Karar alma gücünün olduğu, masa başı ve pak işlere yüksek prestij atfedilirken; bedensel emeğe dayalı ve kirlenme gerektiren işler düşük prestijli çıktı. Benzeri formda, kamu otoritesini temsil eden ve devletle irtibatlı üniformalı meslekler daha yüksek prestije sahip. Tarım ve sanayi kesimlerindeki işler ekseriyetle düşük prestijli sayılıyor.

Siyaset ve hukuk meslekleri yükseliyor

Araştırmada incelenen meslekler 2015’te yapılan birinci araştırmanın bulgularıyla karşılaştırıldı. Beş yıl önceye nazaran siyaset ve hukuk mesleklerinin yükseldiği görüldü. Milletvekilliği sıralama bakımından 22’den 11’e, belediye başkanlığı 18’den 13’e, muhtarlık 67’den 42’ye çıktı. Benzeri formda hakimlik ve avukatlık bu sefer birinci onda yer aldı. Buna karşılık daha evvel birinci onda yer alan generalliğin sıralamasında gerileme yaşandı. Hizmet kesimindeki düşük fiyatlı işlerin yükselişi dikkat çekti. Kasiyerlik 16, ofis elemanlığı 20, sekreterlik 27, resepsiyonistlik 14 ve stüdyo fotoğrafçılığı 21 basamak yükselerek fark oluşturan meslekler oldu. Özel daldaki medya, sanat ve spor mesleklerinde yükselme trendi tespit edildi.

Düşen mesleklerde ise öğretmenlik başta geliyor. 5 yıl evvelki araştırmada 4. sırada olan öğretmenlik 14. sıraya geriledi. Misal halde eczacılık da sıralamada 11’den 24’e indi. Bu iki mesleğin yaşadığı düşüşün sebebinin iş piyasalarındaki değişen pozisyonları olduğu görüldü.

En fazla sıra kaybı yaşayan mesleklerse 51’den 97’ye inen maden personelliği, 53’ten 96’ya inen çiftçilik, 28’den 65’e inen imamlık, 55’ten 89’a inen mandıracılık ve 52’den 83’e inen vinç operatörlüğü oldu. Bu trendler, geçen beş yılda toplumun kol emeğine ve zanaatkârlığa daha düşük; zihin emeğine ve beyaz yakalı işlere daha yüksek prestij atfettiği tarafında yorumlandı.

Erkekler tıp tabibi, bayanlar öğretmen olmak istiyor

Araştırmada bayanlarla erkeklerin mesleklere verdiği puanların manalı derecede farklı olduğu tespit edildi. Bayanlar psikologluk, milletvekilliği, aktristlik, müzisyenlik, astsubaylık, avukatlık üzere bilişsel emeğe dayanan mesleklere erkeklerden daha yüksek puan verirken erkekler ayakkabı boyacılığı, hamallık üzere ağır bedensel işlere ve vinç operatörlüğü üzere nitelik gerektiren sanayi ve inşaat işlerine bayanlardan daha yüksek puan verdi. İmamlık ve futbolculuk da erkeklerin daha yüksek puanladıkları meslekler ortasında yer aldı.

En çok yapılmak istenen meslekler listesinde erkekler tıp doktorluğunu, bayanlar öğretmenliği birinci sıraya yerleştirdi. Bayanların en çok yapmak istediği meslekler ortasında savcılık ve polisliğin yer alması dikkati çekti. Yüksek bir eğitim düzeyi, özerklik ve yaratıcılık içeren mesleklerin bayanlar tarafından daha çok istendiği görüldü.

Çalışma hayatı nasıl algılanıyor?

Araştırmada, vatandaşın şu an yaptığı işi nasıl gördüğü de ölçüldü. Sonuçlara nazaran Türkiye’de beşerler yüzde 71 oranında yaptıkları işin bedellerine uygun olduğunu düşünüyor. Misal halde yüzde 70 oranında çalışmanın iş yerinde takdir gördüğüne inanıyor.

Fakat iki bireyden biri yaptığı işin sıhhatini olumsuz etkilediğini, ayrıyeten mevcut işinden yeni marifetler edinmediğini lisana getiriyor. Bu durum mesleksel adanma ve gelişim noktasında tasa uyandırıyor. Toplumun yüzde 61’i de mevcut işini yalnızca para kazanmak için yaptığını söylüyor.

Araştırmada dikkat cazibeli bir başka bulgu ise karım bana yetmiyor diyenlerin oranının yüzde 64 olması. Araştırmaya katılanların yeterli bir işte en fazla aradıkları birinci üç özellik; iş garantisi, uygun bir fiyat ve işin kaza yahut vefat riski içermemesi. Bununla birlikte işin muvaffakiyet hissi vermesi, kararlarda kelam sahibi olmak ve yeni marifetler kazanmak, beş yıl evvelki araştırmaya nazaran daha fazla puanlanan beklentiler olarak dikkat çekti.

Beş yılda bir güncellenen Türkiye Çalışma Hayatı ve Meslekler araştırması kıymetli göstergeleri bünyesinde barındırıyor. Araştırma yürütücüsü Doç. Dr. Lütfi Sunar, araştırmanın kamuda, sivil toplumda ve özel kesimdeki ilgili kurum ve kuruluşlara mesleklerin gidişatı ve çalışma hayatının dönüşümünü izlemek için rehberlik edeceğini belirtti.

Araştırma raporuna ve başka ayrıntılara www.tyap.net/tma adresinden erişmek mümkün.

Bu haber 36 kez okundu.
Türkiye - 15:36 A A
BENZER HABERLER

YORUM BIRAK

YORUMLAR

Hiç yorum yapılmamış.

YAZARLARIMIZ

  • Ordu Ulubey İlçesinin Kurucusu Çepni Uluğ Bey’in Mezarı Bulundu !

    Ordu iline bağlı Ulubey ilçesinin kurucusu Uluğ Bey’in mezarı Prof. Dr. Necati DEMİR’in araştırmaları sayesinde bulundu. Bu çok sevindirici haber bölgemizin yerel tarihinin aydınlanması açısından çok çok önemlidir. TC Kültür ve Turizm Bakanlığı sitesinde yer alan bilgilere göre Ulubey ilçesi, veba hastalığı nedeniyle Ordu Gölköy ilçesinin Şimşirlik köyünden gelenlerin kurduğu bir ilçedir. Verilen bilgilere göre […]
  • Trabzonspor Alanyaspor Maçı

    Süper ligin 29. haftasında Trabzonspor, Alanyaspor ile kendi evinde 16.00’da karşılaşacak. Maçın hakemi Suat Arslanboğa olacak. Alanyaspor topa sürekli sahip olan ve bazı maçlarda çok pozisyona giren takımdır. Alanyaspor çok topla oynuyor fakat istediğini alamayan takımdır. Maçlarda sürekli 1-0 geriye düşer. Alanyaspor’a defans yapan takım başarılı oluyor. Trabzonspor 1-0 öne geçerse maçı alır. Çünkü Alanyaspor […]
  • Şalpazarı Tarımının Yıllar İçerisinde Değişimi

    Yücel KAYA Tarım veya ziraat, bitkisel ve hayvansal ürünlerin üretilmesi, bunların kalite ve verimlerinin yükseltilmesi, bu ürünlerin uygun koşullarda muhafazası, işlenip değerlendirilmesi ve pazarlanmasını ele alan bilim dalıdır. Diğer bir ifade ile insan besini olabilecek ve ekonomik değeri olan her türlü bitkisel-hayvansal ürünün bakım, besleme, yetiştirme, koruma ve mekanizasyon faaliyetlerinin tamamı ile durgun sularda veya […]
  • Gazeteci-Haberci Parti ve Kişi Kalemşörlüğü Yapmamalı ! Toplum Zedelenmemeli #susamam

    Umudumuz odur ki toplum önünde görünen bu şahsiyetler aklını başına devşire. Habercilik ve gazetecilik ile uğraşan insanların isimleri çoğu zaman yayın yaptıkları mecralarla bütünleşir. Özellikle küçük yörelerde kişi ile elinde tuttuğu mecra hemen hemen aynı olguları, aynı çizgiyi temsil eder. Şöyle ki: Kişinin bireysel olarak söyledikleri, bireysel olarak sosyal medyasından yaptığı paylaşımlar onun gazeteci-haberci kimliği […]
  • TRABZONSPOR’UN KOZU MESUT ÖZİL

    Fenerbahçe için ligin en zorlu deplasmanı kuşkusuz Trabzon deplasmanıdır. Ligin bitimine 15 maç kala 26.ncı haftanın zorlu maçı bu gün 19.00 da Trabzon’da oynanacaktır. Galatasaray ve Beşiktaş maçlarına oranla Fenerbahçe maçları hep farklılık yaratmıştır. 1974 – 75 ten bu yana en çok konuşulan, mücadelesi bol, kıran kırana geçen maçlar olmuştur. Bu akşam da öyle olacaktır. […]

HABER LİSTESİ

  • 01
    Trabzonspor Alanyaspor Maçı
    Süper ligin 29. haftasında Trabzonspor, Alanyaspor ile kendi evinde 16.00’da karşılaşacak. Maçın hakemi Suat Arslanboğa olacak. Alanyaspor topa sürekli sahip olan ve bazı maçlarda çok pozisyona giren takımdır. Alanyaspor çok topla oynuyor fakat istediğini alamayan takımdır. Maçlarda sürekli 1-0 geriye düşer. Alanyaspor’a defans yapan takım başarılı oluyor. Trabzonspor 1-0 öne geçerse maçı alır. Çünkü Alanyaspor […]
  • 02
    Modu Dönemi: Asya Hunları
    Yazan: Hami Kandemir Modu, babasını (Touman)’ı öldürüp devletin başına geçti. Ordusunu sıkı askeri disiplinle eğitti. Yakınındaki boylara ve Çinlilere korku salmıştır. Modu, MÖ.209’da devletin başına geçtikten sonra dış politika’ya önem verdi. Türk tarihinde önemli askeri birlik yaptı. Kendisine tabii olmayan devlet adamlarının da işini bitirdi. Hunların komşusu olan Tunghulular ( Donghulular) Modu’yu test etmek istiyordu. […]
  • 03
    “Kolay Geçecek Maçı Zor Kazandık.”
    Süper ligin 28. haftasında Trabzonspor, deplasmanda Kasımpaşa’yı 2-1 mağlup etti. Golleri Djanny ve Bakasetas attı. Kasımpaşa’nın golünü ise, Yusuf Erdoğan (P) attı. Maç dengeli başladı ve iki takım pek bir şey yapamadı. Trabzonspor, golü attıktan sonra pozisyonlar buldu fakat değerlendiremedi. Berat Özdemir penaltı yaptırdı ve Kasımpaşa 1-1 yaptı. Uğurcan Çakır, yine penaltı kurtaramadı. Uğurcan, penaltılarda […]
  • 04
    “Kasımpaşa Deplasmanı ve Yine Abdülkadir Bitigen”
    Süper ligin 28. haftasında Trabzonspor, deplasmanda yarın 16.00’da Kasımpaşa ile oynayacak. Maçı yine Abdülkadir Bitigen yönetecek. Trabzonspor, Abdülkadir Bitigen’den kurtulamadı. Merkez Hakem Kurulu denen kurum sürekli bu hakemi, Trabzonspor maçlarına veriyor. Trabzonspor da Safa ve Kamil Ahmet Çörekçi olmayacak. Trabzonspor morali bozuk şekilde sahaya çıkacak. Çünkü Fenerbahçe’ye yenilmişti. O yüzden, Trabzonspor bu maça sakin ve […]
  • 05
    Tüm Türkiye SMA Hastası Demir Ali İçin Seferber Olmuştu… Demir Ali Savaşı Kazandı !
    SMA Hastası Demir Ali mutlu sona ulaşıldı. Aslen Trabzon Şalpazarı’lı olan ve Ordu’da yaşayan  Avukat İbrahim Kubilay ve Ezgi Bayraktar çiftinin  evlatları olan SMA hastası Demir Ali için yurt dışında tedavi masraflarını karşılanması için 90 günlük kampanya sonucunda 2.1 milyon euro toplanmış 6 Aralık 2020 tarihinde tedavi olmak için yurt dışına gitmişti. SMA HASTASI DEMİR […]

VİDEO GALERİSİ

E-BÜLTENE KAYIT OL

Bültenimize kayıt olarak son gelişmelerden anında haberdar olabilirsiniz.